Verhaal uit de matchmakingpraktijk

Mark zat voor me met de handen in het haar. “Mijn vrouw Marie is van me weggegaan,” zei hij, “na 23 jaar. We hadden het goed samen. Een huis in Knokke, drie auto’s op de oprit, vier vakanties per jaar. En ik ben haar al die jaren trouw gebleven. Wat wilde ze nog meer?” Ik vroeg welke uitleg zijn vrouw had gegeven. Hij haalde de schouders op. “Iets vaags. Ze voelde zich geen vrouw meer of zo. Wilde weten wie ze was. Wat voor zever is dat nu?” Marc keek me bijna boos aan. Ik dacht: nu komen we bij de kern van de zaak.

Marie is lang niet alleen

Ik ontmoet heel veel Marken en Maries. Koppels die voor de buitenwereld jarenlang sterk leken, tot één van de twee, meestal de vrouw, vertrekt. In België steeg het aantal scheidingen bij 65-plussers tussen 2015 en 2021 met 40 procent. Demografen noemen het de grey divorce. En uit het grote onderzoek Scheiding in Vlaanderen (2026) blijkt dat de vrouw in bijna de helft van de gevallen het initiatief neemt, de man in amper 30 procent. De rest wordt in onderling overleg beslist.

Bij vrouwen speelt vaak dezelfde vraag mee: los van die wij, wie ben ik eigenlijk nog?

Dat vrouwen vandaag vaker degene zijn die vertrekken, heeft natuurlijk ook met emancipatie te maken. Een vrouw hoeft economisch niet meer in een huwelijk te blijven omdat ze anders nergens heen kan. Maar er veranderde nog iets: het besef dat ze meer is dan de zorgende rollen die ze jarenlang heeft opgenomen. Dat ze haar eigen behoeften mag erkennen. Dat ze ook nog recht heeft op een leven waarin ze zich gezien voelt. Vijftig jaar geleden bleef een vrouw misschien omdat vertrekken nauwelijks een optie was. Vandaag kan ze zich de vraag stellen: wil ik dit eigenlijk nog?

De rekening na de scheiding

Hoewel vrouwen vaak de eerste stap zetten naar zo’n grey divorce, komen ze daar zelden als gelijke uit. Door allerlei kleine beslissingen, vaak in functie van de kinderen, bouwen vrouwen nog steeds minder rechten op dan mannen. De deeltijdse job bij de geboorte van het eerste kind. Het ouderschapsverlof dat zij nam en hij niet. De carrièrestap die ze uitstelde omdat zijn promotie net dat jaar viel. Het lijkt evident in tijden dat het goed gaat, maar wanneer een koppel uit elkaar gaat, blijft een vrouw vaak financieel zwakker achter.

In België werkt 43 procent van de werkende vrouwen deeltijds, tegenover 11 procent van de mannen. Het onbetaalde werk dat ze doen, opvang van de kinderen, het gezin draaiende houden, het huishouden, telt niet mee voor de pensioenberekening. Dat leidt tot een heuse pensioenkloof. Zo ligt het gemiddelde pensioen van vrouwen in België zo’n 29 procent lager dan dat van mannen, slechter dan het OESO-gemiddelde van 23 procent. In wat je elke maand op je rekening krijgt: bijna 400 euro minder. Een leven lang.

Vrouwen die op latere leeftijd scheiden beginnen dus vaak met minder pensioenrechten, minder spaargeld en niet veel jaren om hun financiële achterstand nog in te halen. Vertrekken uit vrijheid is één ding. De prijs ervoor betalen, vaak nog jarenlang, is nog iets anders.

Van moeder naar wie?

Wie tieners in huis heeft, kent het gevoel. Vijftien jaar lang was je manager van het gezin: sociale agenda’s, tandartsen van de kinderen, boterhammen voor op school, de turnzakken die op tijd gewassen moeten zijn. Dat zorgen voor, dat deed je goed, en het was nodig. Alleen: ergens onderweg werd “moeder” en “manager” alles wat je nog was. Ook in de ogen van je partner.

Veel mannen hebben dat niet door. Ze denken dat het fundament van een relatie de infrastructuur is: het huis, de wagen, de rekeningen die op tijd worden betaald. Marc zette alle vinkjes op groen. Maar relaties vallen niet samen te vatten in vinkjes. Terwijl hij over de auto’s sprak, snakte Marie naar iets anders: naar gezien worden als vrouw in plaats van als moeder of huishoudmanager. Wanneer alles vanzelfsprekend wordt, de zorg, de seks, haar aanwezigheid, dreigt een vrouw eenzaam te worden in haar eigen huis. En voor die eenzaamheid ziet ze vaak maar één uitweg: zelf vertrekken.

De stille zoektocht

Dat vrouwen die zoektocht vaak aangaan zonder dat hun partner er iets van weet, is tekenend. Ze lezen boeken over zelfontwikkeling en vrouwelijkheid, volgen cursussen, werken aan hun lichaam. Ze lopen marathons, gaan op reis met vriendinnen, ontdekken samen met tientallen andere vrouwen hun sensualiteit op fluisterfestivals. Allemaal vanuit de vraag: is dit het nu? En vanuit een soort knaldrang: rond hun vijfenveertigste voelen veel vrouwen een hormonale en psychologische nu-of-nooit-impuls, vaak vlak voor de menopauze.

Op seksueel vlak willen ze dingen ontdekken, voorspelbaarheid en monotonie doen hun libido dalen. Vaak snakken ze naar onafhankelijkheid en een ander soort relatie, een waarin ze gezien worden als vrouw en niet als zorgverlener. Dus gooien ze de handdoek in de ring en vragen ze de scheiding aan.

Daar bestaat intussen een woord voor: menodivorce, een scheiding die tijdens of na de (peri)menopauze wordt geïnitieerd. Onderzoek van het Britse Family Law Menopause Project en Newson Health Research toont dat 73 procent van de bevraagde vrouwen die scheidden tijdens of na de overgang, aangeeft dat de menopauze mee aan de basis lag van het einde van hun huwelijk. Maar dat cijfer verklaart niet alles. De overgang is zelden de oorzaak. Ze is de versterker van een vraag die al veel langer sluimerde, en die in die periode plots geen uitstel meer duldt.

De vraag die je jezelf kan voorleggen is deze: wil je echt weg bij je partner, of wil je vooral verlost worden van hoe je je op dit moment voelt?

Wie zwijgt, ontneemt de ander een kans om er iets aan te doen

Het gebeurt vaak dat partners elkaar wat verliezen tijdens de drukke jaren. Dat is op zich geen probleem, zolang ze elkaar terugvinden en elkaar echt zien voor de persoon die ze intussen geworden zijn. Maar wanneer ze verder doen zonder die nieuwe verbinding, groeit de kans dat een van beiden ontevreden wordt, dat verbergt, en jaren later, wanneer zij zeker is, plotsklaps vertrekt.

Dat is het pijnlijke aan de stille zoektocht. Voor haar is de scheiding een conclusie. Voor hem een donderslag bij heldere hemel. Wie jaren zwijgt over wat er in de relatie ontbreekt, ontneemt de ander de kans om het ooit recht te zetten.

En voor wie achterblijft, is de weg terug allesbehalve makkelijk. Opnieuw beginnen na zoveel jaar is verre van eenvoudig. De manier waarop je iemand leert kennen is helemaal veranderd, en niet toevallig voelen veel vijftigplussers zich aanvankelijk een analfabeet in de digitale datingjungle. Maar het daten zelf is niet eens de grootste opgave. Het herdefiniëren van wie je bent, dat is de echte existentiële herstart.

Wie die stap overslaat, betaalt daar later voor. Als we naar de huwelijkscijfers kijken, dan eindigen vier op de tien gevallen in een scheiding. Dat is al best hoog, maar bij tweede huwelijken ligt die scheidingsgraad nog een pak hoger: daar gaan zes op de tien koppels uit elkaar. En bij een derde huwelijk? Dan spreken we al van zeven à acht op de tien. Mensen denken na een breuk vaak dat ze veel geleerd hebben. Maar wie vooral een verhaal maakt waarin de ander de schuld krijgt, verandert zelf weinig, en neemt dezelfde onopgeloste patronen mee naar de volgende relatie.

En het vreemde is dat de slinger daarna soms helemaal naar de andere kant doorslaat. Na jaren zorgen en aanpassen hebben sommige vrouwen zo hard gevochten voor hun herwonnen vrijheid dat een nieuwe relatie bijna als een bedreiging begint te voelen. Ze willen wel liefde, maar niet opnieuw de wasmand, de compromissen en het rekening houden met iemand anders. Begrijpelijk. Alleen bestaat liefde nu eenmaal niet enkel uit de lusten. Wie opnieuw een wij wil, zal vroeg of laat weer een stukje van dat ik moeten durven loslaten.

Twee bomen, te dicht bij elkaar geplant

Na 23 jaar is je identiteit niet meer van jou alleen. Ze is vergroeid met die van de ander, laag na laag, zoals twee bomen die zo dicht naast elkaar geplant zijn dat je op een dag niet meer ziet waar de ene ophoudt en de andere begint. De vraag “wie ben ik nog?” is dus geen zever, Marc. Ze is de belangrijkste vraag van de tweede levenshelft.

Alleen hoef je ze niet alleen te stellen. Stel ze hardop, als je partner het hoort, terwijl er dus nog iemand tegenover je zit die kan antwoorden. De scheiding is zelden het moment waarop een vrouw vertrekt. Het moment start veel vroeger dan dat.

Lees het volledige artikel hier

Lees ook: Ozempic drijft koppels uit elkaar

Over Jade & Jules

Exclusief datingbureau Jade & Jules, opgericht in 2020 door Single Coach en Expert Annemieke Dubois, is een matchmakingbureau voor financieel onafhankelijke singles, zoals ondernemers en bedrijfsleiders, die op zoek zijn naar een serieuze en duurzame relatie. Met een groeiend netwerk in Vlaanderen, Wallonië en Brussel, zet Jade & Jules een nieuwe standaard in matchmaking. Annemieke is de auteur van boeken RQ: Relationele intelligentie voor singles‘, en ‘Ons ego, spelbreker in de liefde’.

In Vlaanderen staat het team van ervaren matchmakers Annemieke, Véronique en Nathalie voor je klaar. Het kantoor in Brussel en Wallonië wordt geleid door Sigrid Schelstraete.