Alles lijkt normaal: jullie hebben een paar romantische dates achter de rug, kennen elkaars vriendengroepen en sturen dagelijks gezellige berichtjes. Maar achter die romantische façade schuilt een andere realiteit. Je date wil niets liever dan zich emotioneel terugtrekken en doet dat op een sluwe manier. Relatietherapeute Jess Donckers van ‘Koppels in Crisis’ en single expert en elite matchmaker Annemieke Dubois van relatiebureau Jade & Jules waarschuwen: banksying is een nieuwe toxische datingtrend die een potentiële relatie traag ondermijnt. Meer nog, je merkt pas dat er iets mis is als het bijna te laat is.

Wat is banksying precies?

“De naam verwijst naar kunstenaar Banksy”, zegt Annemieke Dubois, experte voor wie een serieuze relatie zoekt. “Hij liet ooit een schilderij versnipperen tijdens een veiling. ‘Banksying’ voelt hetzelfde: de match met je date loopt traag leeg, wordt emotioneel steeds kouder, tot ze uiteindelijk ‘versnippert’. Voor de ene persoon komt de breuk dan als een donderslag bij heldere hemel, terwijl de ander het al weken zag aankomen. Of beter: er al weken bewust naartoe werkte.”

Het probleem zit dus in wat je niet ziet, waarschuwt de matchmaker. “Je date lijkt aanwezig:  hij/zij reageert op berichtjes, gaat mee op afspraakjes of vergezelt je zelfs naar je vrienden. Maar intussen voelt het alsof de (emotionele) connectie tussen jullie steeds dunner wordt. Je date wacht langer met antwoorden op je berichten, vraagt nog maar weinig persoonlijke dingen en houdt je dus precies plots ‘aan het lijntje’. Vaak gebeurt dit uit angst om een verbinding aan te gaan, uit egoïsme, of omdat iemand niet zelf de slechterik wil zijn”, zegt ze. “En soms is het een bewuste strategie: de ander onder controle houden en de schuld bij jou leggen. Dan wordt het pas toxisch.”

Een trend met oude wortels

De term is nieuw, maar het patroon niet. “Je hebt ook andere toxische datingtrends als ghosting, breadcrumbing, orbiting, benching, microcheating. Maar de rode draad is altijd dezelfde: angst”, zegt Dubois. “Angst om zich te binden, eerlijk te communiceren of afgewezen te worden. En ja, ook de technologie speelt hierin een rol. Online swipen heeft daten veranderd in fastfood: snel, oppervlakkig en vaak ongezond. Zie je een foutje? Dan swipe je gewoon verder. Hierdoor ontstaat bijna een soort bol.com mentaliteit in het daten: niet goed genoeg, geld terug.”

Matchmaker waarschuwt: andere toxische datingtrends om voor uit te kijken:

Ghosting: plots verdwijnen zonder uitleg.

Breadcrumbing: iemand aan het lijntje  houden met vage berichtjes.

Hesidating: eeuwig twijfelen, nooit echt kiezen.

Orbiting: iemand negeren maar wel online volgen.

Benching: iemand op de reservebank houden voor later, Iemand eindeloos warm houden, zonder ooit écht te durven kiezen.

Microcheating: kleine, subtiele vormen van overspel (flirten, geheime appjes).

Phubbing: je smartphone boven je partner verkiezen.

Love bombing: overdreven veel aandacht

Kunnen we nog niet-toxisch daten?

Ja, zeggen zowel de matchmaker als de relatietherapeut, maar het vraagt moed. “Normaal daten betekent jezelf kwetsbaar durven opstellen”, zegt Dubois. “Eerlijk zijn, durven kiezen voor iemand. Veel jongeren – en ook volwassenen trouwens – zijn bang om afgewezen te worden of niet goed genoeg te zijn. Die angst voedt al die toxische trends.”

Donckers vult aan: “Het helpt om snel in real life af te spreken, zodat je voelt of iemand echt beschikbaar is. Hoe langer je in een digitale bubbel blijft, hoe groter de kans op spelletjes en vermijdingsgedrag. Zelfkennis is ook cruciaal: weet wat je nodig hebt in een relatie en check of de ander daartoe in staat is. En durf op tijd te stoppen als dat niet zo is.”

Let op, ook in vaste relaties komt banksying voor

Banksying is trouwens geen fenomeen dat enkel singles treft, waarschuwt relatietherapeut Donckers nog. “Ook in langdurige relaties kan één van de partners de verbinding langzaam laten afnemen.” Vaak verloopt dit in drie fases:

1 Moodswings en verwarring

In deze fase is het gedrag subtiel, maar verwarrend. “De ene dag lijkt alles oké, de volgende dag is je partner kil en afstandelijk”, zegt Donckers. “Het kan gaan om kleine ergernissen die plots opduiken: je partner ergert zich bijvoorbeeld aan het geluid dat je maakt bij het eten of lijkt ruzie te willen maken om niets.” Nog een typisch signaal? “Je gaat aan jezelf beginnen twijfelen: heb ik iets verkeerd gezegd? Is er iets gebeurd? Partners die angstig gehecht zijn gaan in deze fase vaak over hun eigen grenzen om de band te herstellen: extra lief zijn, alles goedmaken, om maar geen afstand te voelen. Maar hoe meer jij je best doet, hoe meer de ander zich soms terugtrekt.”

2 Emotionele terugtrekking

In de tweede fase wordt het gedrag duidelijker. “De ander zegt bijvoorbeeld een gezamenlijke vakantie af waar jij erg naar uitkeek. Of belooft te bellen en doet dat nooit. Soms lijkt het zelfs op sabotage: plannen maken en dan alles op het laatste moment annuleren, zonder begrip te tonen voor jouw teleurstelling”, legt Donckers uit.“Dit is waar banksying gevaarlijk wordt: langzaam wordt de relatie leeggezogen. De aanpak is echt een stille relatiekiller. Vaak is dit gedrag een copingstrategie: het beschermt de banksyer tegen pijn en verlies. Meestal is het geen puur kwaad opzet, maar een mix van hechtingsproblemen en angst”, legt ze uit. “Wie angstig-vermijdend gehecht is, wil nabijheid, maar is er tegelijk bang voor. Dat leidt tot tegenstrijdig gedrag: aantrekken, dan weer afstoten. Soms bewust, soms onbewust. Ook eerdere kwetsuren of een laag zelfbeeld kunnen een rol spelen. Wie ooit bedrogen of verlaten werd, kan dus uit zelfbescherming zelf afstand nemen voor de ander dat kan doen.”

3 De schuld verschuiven

“In de laatste fase schuift de banksyer de schuld naar jou. Plots lijkt alles jouw fout: je partner reageert geïrriteerd op vragen die je stelt, zegt dat jij te veel verwacht of dat je overdrijft. Het patroon versterkt zich: jij voelt je schuldig en onzeker, terwijl de ander in zijn hoofd het hoofdstuk met jou al heeft afgesloten. Het doel? De persoon creëert zo een geldige exit: door jou de schuld te geven, kan hij of zij de relatie beëindigen zonder zelf als de ‘slechterik’ te worden gezien. Op dat moment is het einde van de relatie vaak al in zicht”, aldus de relatietherapeut.

Wanneer moet je ingrijpen?

Wanneer grijp je dan het beste in als je voelt dat je partner aan banksying doet? “Hoe vroeger, hoe beter”, zegt Donckers. “Want hoe langer dit patroon duurt, hoe meer pijn en littekens er ontstaan. Dan valt er moeilijk nog iets te herstellen.”

Relatietherapeut geeft tips: Wat kan je doen als je banksying vermoedt?

Kaart het vroeg aan. Merk je dat iemand zich emotioneel terugtrekt? Spreek het uit, zonder verwijten. Hoe sneller je het bespreekt, hoe meer kans op herstel. Kijk naar daden, niet naar woorden. Iemand kan lieve berichtjes blijven sturen of doen alsof alles normaal is, maar afstandelijk worden in gedrag. Neem dat serieus, want hier zit vaak de kern van het probleem. Ken je grenzen. Blijft de ander afstandelijk of geeft hij/zij jou de schuld? Vraag jezelf af of je zo’n relatie wil voortzetten. “Hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt om nog een veilige, verbindende relatie op te bouwen”, besluit Donckers.

Het volledige artikel lees je hier